Trước áp lực chi phí sinh hoạt đắt đỏ tại đô thị, nhiều người trẻ TP.HCM chủ động lùi cột mốc kết hôn, sinh con sang tuổi sau 30 để ưu tiên xây dựng kinh tế vững vàng.
 |
Với mức thu nhập tạm ổn định cho cuộc sống độc thân, nhiều người trẻ ở TP.HCM vẫn băn khoăn chuyện lập gia đình, nuôi con. Ảnh minh họa: Phương Lâm. |
Tại Hội nghị Kỷ niệm Ngày Dân số Thế giới diễn ra ngày 9/7 do Chi cục Dân số TP.HCM tổ chức với chủ đề “Chung tay thực hiện khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng”, câu chuyện kết hôn trước tuổi 30 tiếp tục trở thành tâm điểm thu hút sự chú ý.
Thực tế cho thấy, dù thành phố liên tục đưa ra các chủ trương khuyến khích lập gia đình sớm, phần lớn thanh niên vẫn lựa chọn lùi cột mốc này để ưu tiên cho sự nghiệp và tích lũy tài chính.
Áp lực chi phí và bài toán chọn sự nghiệp
Nguyễn Thị Khánh Ngọc (16 tuổi, ngụ phường Bà Rịa), cho rằng thời điểm kết hôn và sinh con phụ thuộc hoàn toàn vào định hướng cuộc sống của mỗi cá nhân. Những người muốn ưu tiên công việc thường không lập gia đình quá sớm.
Bản thân Khánh Ngọc đã xác định từ đầu sẽ dành toàn bộ thời gian trước tuổi 30 để gầy dựng sự nghiệp. Đối với em, kinh tế không hẳn là rào cản tuyệt đối, nhưng dù chọn độc thân hay kết hôn, mỗi người đều cần tự chủ tài chính để không tạo gánh nặng.
“Để nuôi dạy con tốt, cha mẹ bắt buộc phải chuẩn bị chu đáo cả về thời gian lẫn tiền bạc”, Ngọc nhấn mạnh.
Theo Ngọc, khi cuộc sống của người trẻ còn chưa định hình rõ ràng, việc sinh con sớm vô tình làm hạn chế môi trường phát triển toàn diện của đứa trẻ.
 |
Em Khánh Ngọc chia sẻ quan điểm về những rào cản khiến người trẻ lựa chọn kết hôn và sinh con muộn. Ảnh: Nguyễn Thuận. |
Đồng quan điểm, Đỗ Nguyễn Ngọc Quyên, một nữ sinh 16 tuổi, cũng lên kế hoạch lập gia đình sau tuổi 30 và trước 35 tuổi. Quyên lý giải khoảng thời gian trước 30 tuổi là giai đoạn vàng để tập trung học tập, thăng tiến, chăm lo cho bản thân và phụ giúp gia đình. Việc kết hôn ở độ tuổi 25 hay 26 là quá sớm khi người trẻ chưa trải nghiệm hết cuộc sống tự do và chưa đạt được các nấc thang sự nghiệp mong muốn.
Yếu tố chi phí đắt đỏ tại đô thị lớn như TP.HCM là một rào cản tâm lý rất lớn. Nhìn từ thực tế gia đình mình, Quyên nhận thấy nuôi một đứa trẻ tại thành phố rất tốn kém từ tiền học văn hóa, học thêm, y tế cho đến các nhu cầu vật chất thiết yếu khác. Do đó, việc xây dựng nền tảng kinh tế thật vững chắc trước khi quyết định sinh con là lựa chọn có trách nhiệm nhất.
Báo cáo tại hội nghị, ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Chi cục Dân số TP.HCM, cho biết tại Việt Nam, tính đến đầu năm 2026, dân số cả nước đã vượt mốc 102 triệu người và đang trong giai đoạn cơ cấu dân số vàng. Tuy nhiên, quốc gia cũng đang đối mặt với tốc độ già hóa nhanh chóng. Để đạt mục tiêu trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam bắt buộc phải chuyển đổi sang mô hình kinh tế dựa trên năng suất và đổi mới sáng tạo.
Ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Chi cục Dân số TP.HCM phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Nguyễn Thuận.
Riêng tại TP.HCM, những đặc trưng nhân khẩu học này diễn ra gay gắt hơn. Tính đến cuối năm 2025, dân số thành phố đạt hơn 13,8 triệu người. Dù tỷ trọng lao động chiếm đến 74,06%, thành phố lại chứng kiến tốc độ già hóa nhanh khi người trên 60 tuổi chiếm 11,4% và tình trạng mức sinh thấp kéo dài với tổng tỷ suất sinh chỉ đạt 1,51 con trên một phụ nữ.
“Thành phố đang nỗ lực đa dạng hóa các giải pháp, bao gồm cả những chính sách hỗ trợ tài chính, thưởng tiền thiết thực nhằm khuyến khích, đồng hành cùng các gia đình trẻ và tháo gỡ áp lực kinh tế”, ông Trung nhấn mạnh.
Đặc biệt, ngay tại hội nghị, ban tổ chức đã tuyên dương và trao thưởng tiền mặt cho 7 phụ nữ tiêu biểu thực hiện tốt chính sách dân số khi sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy thành phố đang hiện thực hóa các cam kết, từng bước biến chính sách khuyến sinh thành những hành động hỗ trợ trực tiếp và kịp thời.
Bước chuyển mình từ Luật Dân số mới
Để giải quyết bài toán hóc búa này, Bộ Y tế đã lựa chọn thông điệp kêu gọi toàn xã hội chung tay hành động hướng đến thế hệ trẻ bằng các giải pháp căn cơ. Các giải pháp bao gồm cải cách giáo dục theo hướng chuyển đổi số, tạo việc làm bền vững, bảo vệ sức khỏe sinh sản và giáo dục giới tính toàn diện. Đặc biệt, việc giải quyết bất bình đẳng giới, giảm gánh nặng việc nhà cho phụ nữ thông qua hệ thống nhà trẻ chất lượng và thúc đẩy tiếng nói của thanh niên vào hoạch định chính sách cũng được ưu tiên hàng đầu.
Đáng chú ý, công tác dân số tại TP.HCM được kỳ vọng sẽ có bước đột phá mạnh mẽ khi Luật Dân số năm 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7. Luật mới đã mở ra một tư duy hoàn toàn khác biệt, chuyển mạnh từ quản lý quy mô sang phát triển toàn diện, lấy chất lượng cuộc sống làm mục tiêu xuyên suốt.
Nhằm khuyến khích nâng cao mức sinh, Luật Dân số quy định nhiều chính sách ưu đãi như tăng thời gian nghỉ thai sản lên 7 tháng đối với lao động nữ sinh con thứ hai, hỗ trợ tài chính cho phụ nữ tại các vùng có mức sinh thấp hoặc phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi.
 |
TS.BS Huỳnh Minh Chín, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM (ngoài cùng bên phải) trao quà và tiền thưởng cho 7 phụ nữ tiêu biểu sinh con thứ 2 trước 35 tuổi. Ảnh: Nguyễn Thuận. |
Bên cạnh đó, người sinh từ 2 con trở lên cũng được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội. Luật cũng quy định biện pháp nghiêm ngặt để kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh và phân cấp quyền chủ động ngân sách linh hoạt cho chính quyền địa phương.
Đại diện ngành y tế thành phố, TS.BS Huỳnh Minh Chín, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, khẳng định một xã hội phát triển không phải là nơi khiến người trẻ ngại kết hôn, mà phải là nơi họ được quyền lựa chọn tương lai trong sự an tâm và bảo vệ. Hiện nay, Sở Y tế đang khẩn trương tham mưu để trình HĐND Thành phố ban hành Nghị quyết về mức chi hỗ trợ công tác dân số, cụ thể hóa Luật Dân số vào thực tiễn địa phương.
Thông tin chi tiết xem tại đây.
