Ngày 8/10/2026, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 6655/QĐ-UBND phê duyệt “Đề án Phát triển hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi thích ứng với già hóa dân số trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Đề án là cơ sở quan trọng để Thành phố từng bước hoàn thiện mạng lưới chăm sóc sức khỏe người cao tuổi theo hướng toàn diện, liên tục, liên thông và phù hợp với nhu cầu chăm sóc ở từng giai đoạn sức khỏe.
Chủ động thích ứng với tốc độ già hóa dân số
Thành phố Hồ Chí Minh chính thức bước vào thời kỳ già hóa dân số, khi người từ 60 tuổi trở lên chiếm 10,28% dân số, tương ứng 889.178 người. Đến năm 2025, sau sáp nhập, Thành phố có 1.572.988 người cao tuổi, chiếm 11,40% dân số. Dự báo đến năm 2038, Thành phố bước vào thời kỳ dân số già với khoảng 3 triệu người cao tuổi; nếu không có sự thay đổi về mức sinh và gia tăng dân số cơ học, Thành phố có thể bước vào thời kỳ dân số siêu già vào năm 2048. Quy mô dân số cao tuổi ngày càng tăng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe, quản lý bệnh mạn tính, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn và bảo đảm an sinh xã hội.
Trước yêu cầu đó, Chi cục Dân số đã tham mưu Sở Y tế trong quá trình xây dựng, hoàn thiện hồ sơ Đề án trình Ủy ban nhân dân Thành phố xem xét, phê duyệt. Việc ban hành Đề án thể hiện định hướng chuyển từ chăm sóc chủ yếu tại cơ sở khám, chữa bệnh sang mô hình chăm sóc đa tầng, lấy người cao tuổi làm trung tâm, lấy chăm sóc tại gia đình và cộng đồng làm nền tảng, đồng thời phát huy vai trò chuyên môn của ngành lão khoa và ứng dụng dữ liệu trong quản lý sức khỏe.
Tổ chức hệ thống chăm sóc theo 5 tầng
Đề án định hướng tổ chức hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi theo 5 tầng thống nhất, phù hợp với tình trạng sức khỏe, mức độ phụ thuộc và nhu cầu chăm sóc của từng người:
– Tầng 1: Tự chăm sóc và nâng cao sức khỏe: khuyến khích duy trì lối sống lành mạnh, khám sức khỏe định kỳ, quản lý yếu tố nguy cơ và sử dụng hồ sơ sức khỏe điện tử.
– Tầng 2: Chăm sóc hỗ trợ tại cộng đồng: phát huy vai trò của trạm y tế, trung tâm/cơ sở/điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày, câu lạc bộ, tổ chức đoàn thể, tình nguyện viên và cộng tác viên.
– Tầng 3: Chăm sóc hỗ trợ tại nhà: phát triển dịch vụ thông qua đội chăm sóc sức khỏe liên tục, bác sĩ gia đình, điều dưỡng tại nhà, phục hồi chức năng tại nhà và nhân viên chăm sóc.
– Tầng 4: Chăm sóc tại cơ sở lưu trú: đa dạng hóa loại hình dưỡng lão, chăm sóc điều dưỡng, phục hồi chức năng, chăm sóc sa sút trí tuệ và chăm sóc giảm nhẹ, có liên kết chuyên môn với hệ thống y tế.
– Tầng 5: Chăm sóc tại bệnh viện: các bệnh viện cấp cơ bản và cấp chuyên sâu điều trị trường hợp phức tạp, hỗ trợ chuyên môn cho mạng lưới và bảo đảm chuyển tiếp an toàn sau điều trị.
Việc chuyển giữa các tầng được thực hiện trên cơ sở đánh giá tình trạng sức khỏe, mức độ phụ thuộc và nhu cầu chăm sóc theo quy trình thống nhất. Cách tiếp cận này hướng đến bảo đảm quá trình chăm sóc không bị gián đoạn, nhất là đối với người cao tuổi mắc bệnh mạn tính, hạn chế đi lại hoặc cần hỗ trợ sau xuất viện.
Các chỉ tiêu trọng tâm đến năm 2030
Đề án xác định các chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030, làm căn cứ tổ chức thực hiện và theo dõi kết quả, gồm:
– Mỗi phường, xã triển khai ít nhất 01 điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại cộng đồng.
– 90% trạm y tế triển khai mô hình “Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư”.
– 80% bệnh viện đa khoa hạng 2 trở lên có khoa Lão.
– 15% trường cao đẳng, trung cấp tổ chức đào tạo chuyên ngành nhân viên chăm sóc.
– 90% người cao tuổi được lập hồ sơ sức khỏe điện tử.
– Phát triển 50 cơ sở/điểm chăm sóc người cao tuổi theo nhiều loại hình phù hợp nhu cầu và điều kiện thực tế.
Đề án đồng thời đặt ra các định hướng về rà soát, lập danh sách người cao tuổi theo địa bàn; khám sức khỏe định kỳ; quản lý bệnh không lây nhiễm; đánh giá nguy cơ suy giảm chức năng, sa sút trí tuệ; phát triển nguồn nhân lực chăm sóc; củng cố chuyên ngành Lão khoa; tăng cường phục hồi chức năng; hoàn thiện dữ liệu sức khỏe và thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong hỗ trợ chăm sóc
Phát huy vai trò tham mưu và kết nối của ngành dân số
Với vai trò là đơn vị tham mưu về công tác dân số, Chi cục Dân số tiếp tục tham gia triển khai các nhiệm vụ được giao; phối hợp tuyên truyền, phổ biến nội dung Đề án và thúc đẩy sự tham gia của gia đình, cộng đồng, các tổ chức xã hội trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Công tác truyền thông cần tập trung nâng cao nhận thức về già hóa dân số, khuyến khích người cao tuổi chủ động chăm sóc sức khỏe, khám sức khỏe định kỳ và phát hiện sớm các nguy cơ bệnh tật.
Đề án không chỉ hướng đến đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe trước mắt mà còn đặt nền tảng cho hệ thống chăm sóc thích ứng lâu dài với biến đổi cơ cấu dân số. Sự tham gia của người cao tuổi, gia đình, cộng đồng, cơ sở y tế và các cơ quan liên quan sẽ là yếu tố quan trọng để xây dựng môi trường sống an toàn, thân thiện, giúp người cao tuổi được chăm sóc phù hợp, sống khỏe, sống vui và tiếp tục phát huy vai trò trong gia đình, xã hội.
Việc triển khai Đề án là bước quan trọng để Thành phố từng bước xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đồng bộ, liên thông và bền vững; góp phần để người cao tuổi được chăm sóc phù hợp, sống khỏe, an toàn, độc lập và tiếp tục phát huy vai trò trong gia đình, cộng đồng và xã hội./.
Phòng Dân số
